Nuôi biển công nghiệp đang mở ra dư địa tăng trưởng lớn cho kinh tế biển. Muốn phát triển hiện đại, bền vững, khoa học công nghệ phải đóng vai trò dẫn dắt.
Cần được xem là ngành kinh tế chiến lược
Trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy phát triển kinh tế biển xanh, nhiều chuyên gia cho rằng nuôi biển công nghiệp cần được xem là một ngành kinh tế chiến lược, không chỉ tạo giá trị gia tăng mà còn góp phần bảo vệ môi trường, bảo đảm sinh kế và củng cố chủ quyền biển đảo.
Theo TS Bùi Thanh Minh, Phó Giám đốc Văn phòng Ban Nghiên cứu Phát triển kinh tế tư nhân, nuôi biển cần được đặt trong bối cảnh phát triển chung của đất nước thay vì chỉ nhìn nhận dưới góc độ một ngành nuôi trồng thủy sản thông thường.
Ông Minh cho rằng, sau 40 năm đổi mới, Việt Nam đã chuyển từ một quốc gia nghèo trở thành nước có thu nhập trung bình. Tuy nhiên, mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào khai thác tài nguyên và lao động đang dần bộc lộ giới hạn. Điều đó đòi hỏi phải có những chuyển hướng chiến lược trong mô hình tăng trưởng.
Các nghị quyết của Bộ Chính trị ban hành trong giai đoạn 2025 - 2026 đã xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Đồng thời, Văn kiện Đại hội XIV của Đảng cũng xác định kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế số là những động lực tăng trưởng mới của đất nước. Đặt trong bối cảnh đó, nuôi biển là ngành có rất nhiều dư địa phát triển.
Phân tích lợi thế của ngành nuôi biển, ông Minh nhấn mạnh Việt Nam sở hữu hơn 1 triệu km² vùng biển với điều kiện tự nhiên thuận lợi, phù hợp cho nhiều loài thủy sản phát triển. Trong khi đó, nhu cầu đối với các sản phẩm từ biển có chất lượng cao, truy xuất được nguồn gốc ngày càng gia tăng tại cả thị trường trong nước và quốc tế.
Vì vậy, phát triển nuôi biển theo hướng hình thành một hệ sinh thái hoàn chỉnh không chỉ góp phần bảo vệ môi trường biển cho các thế hệ mai sau, phù hợp với định hướng phát triển bền vững mà còn tạo sinh kế cho người dân ven biển, gia tăng giá trị kinh tế và chuyển từ tư duy khai thác tài nguyên sang chủ động tạo giá trị từ kinh tế biển. Thông qua phát triển kinh tế biển, chúng ta cũng có thể bảo vệ vững chắc hơn vùng biển của Tổ quốc.
Công nghệ là điều kiện tiên quyết
Bà Nguyễn Thị Hải Bình, Tổng Giám đốc STP Group chia sẻ, để phát triển nuôi biển công nghiệp bền vững, khoa học công nghệ là điều kiện tiên quyết. Sau gần 9 năm gắn bó với lĩnh vực này, càng đầu tư, doanh nghiệp càng nhận ra nếu thiếu công nghệ, rất khó bảo toàn giá trị tài sản đầu tư trên biển.
"Chúng ta có nguồn tài nguyên thủy hải sản rất lớn. Nếu không đưa công nghệ vào để cùng bảo tồn, gìn giữ giá trị biển xanh thì chúng ta không xứng đáng để sinh sống và lập nghiệp trên biển", bà Bình chia sẻ.
Theo bà, nghề nuôi biển truyền thống chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, quy mô nhỏ lẻ và cha truyền con nối. Tuy nhiên, trước tác động ngày càng rõ rệt của biến đổi khí hậu, phương thức sản xuất cũ đã không còn phù hợp. Thách thức lớn nhất hiện nay là thay đổi tư duy của người dân trong việc ứng dụng công nghệ.
Hiện nay, doanh nghiệp chỉ chiếm chưa đến 10% lực lượng tham gia nuôi biển, trong khi khoảng 90% vẫn là các hộ dân. Vì vậy, việc hình thành chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp với người dân là yếu tố quyết định để phát triển ngành.
Thực tế vận hành cũng cho thấy vai trò của công nghệ trong giảm thiểu rủi ro trong nuôi biển. Bà Bình cho biết nếu không ứng dụng công nghệ, STP Group khó có thể bảo vệ được hệ thống lồng nuôi trước cơn bão Yagi cũng như cơn bão cấp 9 xảy ra trong năm vừa qua.
Hiện doanh nghiệp đã ứng dụng hai nhóm công nghệ trọng tâm gồm hệ thống đo đếm, quản lý lượng thức ăn phù hợp cho hải sản nuôi và công nghệ cảnh báo thời tiết, cho phép chủ động nâng hoặc hạ lồng trước khi bão đến nhằm hạn chế thiệt hại.
Theo các chuyên gia, với lợi thế tự nhiên cùng định hướng phát triển kinh tế biển xanh, nuôi biển công nghiệp hoàn toàn có thể trở thành một động lực tăng trưởng mới của Việt Nam. Để hiện thực hóa mục tiêu này, công nghệ không còn là lựa chọn mà là điều kiện tiên quyết của nuôi biển hiện đại. Chỉ khi khoa học công nghệ trở thành nền tảng và có sự đồng hành của chính sách, doanh nghiệp cùng người dân mới có thể tự tin tiến ra biển lớn.
"Nuôi biển công nghiệp chắc chắn phải dựa trên công nghệ. Cũng như xây dựng một ngôi nhà cần có hạ tầng, nuôi biển hiện đại phải được xây dựng trên nền tảng hạ tầng công nghệ và hạ tầng số", bà Nguyễn Thị Hải Bình - Tổng Giám đốc STP Group chia sẻ.
