Tại đảo Vạn Mạc, xã Cái Chiên (Quảng Ninh), việc được giao ổn định 41 ha khu vực biển đã tạo điều kiện để Hợp tác xã Thường Phương mạnh dạn đầu tư, tổ chức lại sản xuất. Trong đó, 38 ha được sử dụng để nuôi hàu, diện tích còn lại nuôi cá song, cá chim vây vàng và cá giò. Từ chỗ sản xuất manh mún, các thành viên HTX đang từng bước mở rộng quy mô, tìm kiếm công nghệ mới và hướng tới nâng cao hiệu quả trên chính diện tích mặt nước được giao.
Ông Trịnh Văn Thường, Giám đốc HTX cho biết: "Bây giờ HTX có khoảng hơn 200 dây hàu, gần 300 ô nuôi cá, và chúng tôi đang mở rộng thêm trên 200 ô cá lồng bè và mở thêm 100 dây hàu nữa. Chúng tôi tìm hiểu về những công nghệ nuôi biển mới của nước ngoài. Ví dụ nuôi hàu thì có hàu sữa Việt Nam, tôi đã thí điểm thêm nuôi hàu Trung Quốc, lợi nhuận cũng cao. Được giao biển, chúng tôi rất là vui vì có pháp lý bảo vệ cho người dân nuôi, hoàn toàn yên tâm".
Việc giao khu vực nuôi biển cho các HTX không chỉ để xác lập quyền sử dụng mà đang trở thành cơ sở để các địa phương tổ chức lại sản xuất. Tại xã Đầm Hà - địa phương được mở rộng diện tích trên cơ sở hợp nhất 5 xã miền núi, ven biển đã có thêm dư địa quy hoạch tổng diện tích nuôi trồng thủy sản khoảng 7.545 ha, có cả diện tích bãi triều, diện tích đất nuôi thủy sản mặn lợ và phần lớn là diện tích nuôi biển.
Ông Lương Quốc Thịnh, Phó Chủ tịch UBND xã Đầm Hà chia sẻ, với những khu vực gần bờ, trong phạm vi 3 hải lý, địa phương ưu tiên ổn định hoạt động nuôi hiện có, tổ chức lại các cơ sở nhỏ lẻ, phân tán, đồng thời gắn phát triển nuôi biển với chuyển đổi nghề và sinh kế cho người dân.
"Trong đó, có phân thành các khu giao cho các hộ dân trên 1.400 ha và khu vực để thu hút đầu tư trên 1.300 ha. Xã đã giao cho 3 tổ chức, hợp tác xã và 36 cá nhân được giao biển với tổng diện tích trên 700 héc ta. Ưu tiên đối với những hộ thực hiện chính sách chuyển đổi nghề và đối tượng có thu nhập chủ yếu về nuôi trồng thủy sản", ông Lương Quốc Thịnh, Phó Chủ tịch UBND xã Đầm Hà cho biết thêm.
Thực tế cho thấy, nuôi biển công nghiệp ở Quảng Ninh không bắt đầu từ những dự án hàng trăm héc ta ngoài khơi, mà bắt đầu từ việc sắp xếp lại không gian sản xuất và tạo nền tảng pháp lý cho các HTX ngay trong phạm vi 3 hải lý. Riêng khu vực xa hơn, 6 hải lý, Quảng Ninh định hướng cho những bước phát triển có quy mô lớn hơn. Tại các khu vực như Cô Tô, Vân Đồn, Quảng Ninh đang thu hút những doanh nghiệp có năng lực về vốn, công nghệ, quản trị và thị trường để làm hạt nhân cho mô hình nuôi biển công nghiệp, hiện đại. Mới đây, Công ty Cổ phần Mực nhảy Biển Đông được giao trên 200 ha khu vực biển tại đặc khu Cô Tô để triển khai dự án phát triển nuôi trồng thủy sản biển công nghiệp. Đây là bước chuyển quan trọng, bởi doanh nghiệp không chỉ đưa vốn vào nuôi biển, mà còn đưa vào đó công nghệ, phương thức quản trị, nghiên cứu giống, kiểm soát môi trường và khả năng kết nối thị trường.
Ông Nguyễn Bá Ngọc, Giám đốc Công ty Cổ phần Mực nhảy Biển Đông bày tỏ: "Chúng tôi rất cảm ơn Quảng Ninh và đặc khu Cô Tô đã hoàn thành việc giao biển cho công ty chỉ khoảng 1 tháng khi chúng tôi nộp hồ sơ. Chúng tôi đã nghiên cứu khoảng 6 năm nay về phương pháp nuôi mực bán tự nhiên cho đến nhân giống và nuôi. Đến bây giờ, chúng tôi có những giải pháp kết hợp giữa cả bán tự nhiên và cả nhân giống để nuôi. Chúng tôi cũng đang tiến hành nghiên cứu các giải pháp để có thể quan trắc môi trường ở phạm vi rộng hơn. Nghĩa là sẽ dùng máy bay không người lái để quan trắc từng vùng và sau đó máy bay sẽ trả dữ liệu về một chỗ để quan trắc".
Từ thực tiễn sản xuất ở các HTX đến những dự án nuôi biển của doanh nghiệp, có thể thấy phương thức tổ chức sản xuất đang từng bước thay đổi, phù hợp với vai trò, đóng góp ngày càng rõ nét của ngành thủy sản vào kinh tế địa phương. Giai đoạn 2020-2025, thủy sản chiếm khoảng 45-50% giá trị ngành nông nghiệp và đóng góp hơn 2% GRDP của Quảng Ninh. Riêng năm 2025, tổng sản lượng thủy sản đạt trên 181.000 tấn, trong đó sản lượng nuôi trồng khoảng 103.000 tấn, cao hơn sản lượng khai thác. Như vậy, nuôi trồng đang ngày càng giữ vai trò lớn trong phát triển thủy sản, cho thấy dư địa phát triển không còn nằm chủ yếu ở việc khai thác nguồn lợi tự nhiên mà đang chuyển mạnh sang tổ chức sản xuất, thâm canh, ứng dụng công nghệ và nâng cao giá trị trên mỗi đơn vị diện tích mặt nước.
Ông Nguyễn Như Hạnh - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Ninh cho biết, mục tiêu cuối cùng không chỉ là tăng diện tích hay sản lượng, mà là tổ chức lại toàn bộ chuỗi giá trị.
"Thành phố đã có định hướng hình thành các vùng nuôi biển tập trung, từng bước tổ chức theo mô hình cụm công nghiệp nuôi biển, trong đó doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân được tổ chức sản xuất trong một không gian biển được quy hoạch, quản lý thống nhất, có hạ tầng và dịch vụ hỗ trợ phù hợp. Mục tiêu không chỉ là tăng diện tích hay sản lượng nuôi, mà quan trọng hơn là tổ chức lại toàn bộ chuỗi giá trị từ con giống, vật tư, thức ăn, nuôi trồng, dịch vụ hậu cần, thu hoạch, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm", ông Nguyễn Như Hạnh - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Ninh nhấn mạnh.
Với không gian nuôi biển hơn 139.600 ha, gấp hơn 3 lần diện tích quy hoạch trước đây, tạo thêm dư địa để Quảng Ninh tổ chức lại hoạt động nuôi biển theo hướng tập trung, công nghiệp và hiện đại. Cùng với việc xác định 5 vùng nuôi biển tập trung trọng điểm tại Vĩnh Thực, Cái Chiên, Vân Đồn, Cô Tô và vùng biển ngoài 6 hải lý tại Cô Tô, Quảng Ninh đặt mục tiêu đến năm 2030 đưa khoảng 29.000 ha vào nuôi biển, sản lượng khoảng 200.000 tấn, giá trị sản xuất khoảng 12.800 tỷ đồng. Đây là những mục tiêu động lực để Quảng Ninh từng bước hiện thực hóa Nghị quyết số 20-NQ/TW đưa Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.
