Theo Quy hoạch chung thành phố đến năm 2050 tầm nhìn đến năm 2075, trở thành trung tâm kinh tế biển, cửa ngõ giao thương quốc tế của khu vực là định hướng phát triển quan trọng của Hải Phòng.
Giàu tiềm năng, tài nguyên
Thành phố Hải Phòng có diện tích hơn 3.194 km2, trong đó diện tích các đảo là 163,6km2, bao gồm cụm đảo Cát Bà và Long Châu, các đảo Bạch Long Vĩ, Hòn Dấu và Cát Hải. Bờ biển Hải Phòng có chiều dài 125 km với 5 cửa sông chính là Lạch Huyện, Nam Triệu, Lạch Tray, Văn Úc và Thái Bình.
Theo Phó giáo sư, tiến sĩ Trần Đình Lân, nguyên Viện trưởng Viện Tài nguyên và Môi trường biển thuộc Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam, vùng biển Hải Phòng có vị trí quan trọng về nhiều mặt an ninh quốc phòng, kinh tế, chính trị, văn hoá của cả nước. Bên cạnh đó, vùng biển Hải Phòng còn được biết đến bởi có tính đặc thù cao về đa dạng sinh học, có giá trị bảo tồn cao, hội tụ đầy đủ các loại hệ sinh thái tiêu biểu của Việt Nam. Đó là vừa có biển, vừa có rừng; đặc biệt là Khu dự trữ sinh quyển thế giới quần đảo Cát Bà và khu bảo tồn biển Bạch Long Vĩ. Vùng biển Cát Bà, nhất là khu vực vịnh Lan Hạ là nơi có đa dạng sinh học cao nhất vịnh Bắc Bộ với nhiều hệ sinh thái tiêu biểu và loài sinh vật biển quý hiếm.
Hệ thống đảo ven bờ Hải Phòng gồm trên 300 đảo lớn nhỏ. So với cả nước, số lượng đảo vùng bờ Hải Phòng đứng vị trí thứ 3, chỉ sau vùng bờ tỉnh Quảng Ninh và vùng bờ tỉnh An Giang. Về diện tích, đảo Cát Bà ở Hải Phòng rộng thứ ba, chỉ sau đảo Phú Quốc (thuộc tỉnh An Giang) và đảo Cái Bầu ở Quảng Ninh. Đảo Cát Bà là đảo đá vôi lớn nhất ở ven bờ Tây Biển Đông, có vai trò che chắn và bảo vệ cho vùng nước cảng Hải Phòng và Lạch Huyện, cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp với nhiều giá trị độc đáo về địa chất học và đa dạng sinh học. Thêm vào đó, vùng đảo Cát Bà hiện được công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới, đồng thời là một trong những Vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam.
Đảo Cát Hải là đảo cát duy nhất ở vùng biển và ven bờ Việt Nam. Do có mặt bằng thuận lợi, vị trí đắc địa là nằm giữa lạch Nam Triệu và Lạch Huyện, án ngữ phía ngoài vùng cửa sông Bạch Đằng, nên đảo có giá trị tài nguyên và vị thế hết sức to lớn, hiếm đảo gần bờ nào có được. Đây là một trong những thế mạnh khẳng định vị thế của thành phố so với các địa phương khác.
Đưa biển trở thành thương hiệu
Tại Quyết định số 5455/QĐ-UBND ngày 31/12/2025 của UBND thành phố phê duyệt quyết định điều chỉnh quy hoạch thành phố giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn 2050 xác định rõ mục tiêu chủ động nắm bắt cơ hội, phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế đô thị cảng biển và trung tâm kinh tế vùng, “cửa chính ra biển” của miền Bắc; trở thành trung tâm kinh tế biển hiện đại, kết nối quốc tế, động lực phát triển của cả vùng Bắc Bộ và cả nước, mang tầm quốc tế và hàng đầu ở Đông Nam Á.
Theo đó, không gian biển Hải Phòng được quy hoạch thành 2 vùng không gian là vùng không gian biển gần bờ và vùng không gian biển xa bờ. Vùng biển gần bờ gồm ba khu vực chính: phía nam bán đảo Đồ Sơn, phía đông bắc bán đảo Đồ Sơn và khu vực Cát Bà - Long Châu, phục vụ các hoạt động kinh tế biển, du lịch và bảo tồn. Vùng biển xa bờ gắn với khu vực đảo Bạch Long Vĩ, chiếm khoảng 65% tổng diện tích không gian biển Hải Phòng, có vai trò chủ đạo trong khai thác hải sản xa bờ, hậu cần nghề cá, bảo đảm quốc phòng - an ninh và phát triển kinh tế biển dài hạn.
Không gian biển Hải Phòng được định hướng khai thác tổng hợp, đa chức năng, trong đó vận tải biển và cảng biển giữ vai trò trung tâm với hệ thống cảng Lạch Huyện - Đình Vũ - Nam Đồ Sơn kết nối vùng và quốc tế. Công nghiệp biển tập trung vào đóng sửa tàu, cơ khí, thép, dệt may, chế biến hải sản và năng lượng tái tạo ven biển - hải đảo. Dịch vụ biển phát triển toàn diện gồm thương mại, tài chính, logistics, du lịch biển - đảo, dịch vụ hậu cần, cứu hộ cứu nạn, y tế và bảo vệ môi trường biển; hình thành các không gian chuyên biệt cho tham quan, tắm biển, lặn biển, vận tải khách du lịch và lấn biển có kiểm soát. Song song, phát triển nghề cá, nuôi trồng và chế biến thủy sản tại các trung tâm nghề cá cửa sông và Bạch Long Vĩ; đồng thời bảo tồn hệ sinh thái biển với trọng tâm là Khu bảo tồn biển Cát Bà - Long Châu, Bạch Long Vĩ và rừng ngập mặn ven biển.
Để phát triển kinh tế biển và thương hiệu biển, thành phố ưu tiên tập trung nguồn lực vào đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, lấy vùng ven biển làm trục phát triển, lấy hành lang vận tải ven biển làm hướng chính, giảm vận tải trên bộ. Phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, mang đặc trưng của thành phố cảng, đạt tiêu chuẩn của một thành phố hiện đại.
Năm 2024, quy hoạch khu kinh tế biển phía Nam của thành phố được phê duyệt. Đây cũng là cơ sở nhằm hiện thực mục tiêu xây dựng Hải Phòng trở thành thành phố Cảng biển thông minh, hiện đại, phát triển bền vững, xứng tầm khu vực và quốc tế. Với diện tích 20.000 ha (trong đó có khoảng 2.909 ha là đất lấn biển), Khu kinh tế ven biển phía Nam Hải Phòng được định hướng trở thành khu kinh tế sinh thái thế hệ 3.0, đa ngành, tập trung vào lĩnh vực công nghiệp công nghệ cao, logistics hiện đại; đầu mối của Hải Phòng tham gia chuỗi giá trị và cung ứng khu vực và thế giới.
Đồng chí Trần Văn Phương, Bí thư Đảng ủy đặc khu Cát Hải cho biết: Thực hiện Nghị quyết về chuyển đổi xanh trên đảo Cát Bà, Đảng ủy đặc khu Cát Hải đang đẩy nhanh tiến độ xây dựng hồ sơ đề nghị công nhận khu du lịch quốc gia Cát Bà; hoàn thiện hồ sơ đề nghị công bố vùng du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí trên các vịnh thuộc quần đảo Cát Bà.
Với việc ban hành và triển khai đồng bộ các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội khu vực ven biển và hải đảo từ thành phố đến cơ sở, định hướng xây dựng thương hiệu biển trở thành thương hiệu quốc gia sẽ góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế biển; qua đó hiện thực hóa mục tiêu chiến lược “mạnh về biển, làm giàu từ biển” của Hải Phòng.
HUY VŨ
Nguồn:Mạnh về biển, giàu từ biển
