Nuôi tôm công nghệ cao giảm rủi ro nhưng chi phí vẫn là nút thắt đang loay hoay tìm cách cởi
Những tháng đầu năm 2026, giá tôm tại nhiều vùng nuôi trọng điểm như Cà Mau tăng cao.
Tôm thẻ chân trắng cỡ 30 con/kg đạt khoảng 240.000 đồng/kg; cỡ 25 con/kg khoảng 250.000 đồng/kg, trong khi loại 100 con/kg giữ mức hơn 100.000 đồng/kg. So với cùng kỳ năm trước, giá tôm tăng 30-50%, giúp nhiều hộ nuôi có thể lãi gần 100.000 đồng/kg nếu kiểm soát tốt quy trình.
Tuy nhiên, chi phí nuôi tôm vẫn là áp lực lớn. Giá thành sản xuất hiện dao động 90.000-100.000 đồng/kg, trong đó thức ăn chiếm 50-60%, điện 10-15%, còn lại là con giống và chế phẩm.
Với mức giá này, chỉ cần thị trường chững lại, lợi nhuận của người nuôi tôm gần như bị bào mòn.
Ông Trần Chí Nguyện – hộ nuôi tôm tại xã Hưng Mỹ (tỉnh Cà Mau) cho biết gia đình đã chuyển sang mô hình tôm siêu thâm canh tuần hoàn, ít thay nước. “Nuôi tôm kiểu cũ rủi ro cao, phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm. Giờ áp dụng công nghệ, mình kiểm soát được môi trường, tôm khỏe hơn, giảm hao hụt”, ông Nguyện nói.
Cùng hướng đi, ông Trần Thanh Phong ngụ cùng xã Hưng Mỹ cho biết đang ưu tiên nuôi tôm sạch, hạn chế kháng sinh để đáp ứng yêu cầu xuất khẩu. Theo ông, thị trường hiện yêu cầu rõ ràng về truy xuất nguồn gốc, nên từ khâu thả giống, cho ăn đến thu hoạch đều phải ghi chép đầy đủ.
Tại xã Cần Giờ (TP.HCM), nhiều hộ nuôi tôm cũng đang chuyển sang mô hình công nghệ cao. Giá tôm cỡ lớn 20-26 con/kg có thời điểm lên tới 250.000-260.000 đồng/kg, (tăng 80.000-100.000 đồng/kg so với cùng kỳ). Tuy nhiên, sức tiêu thụ lại giảm mạnh do giá cao, nhiều tiểu thương cho biết lượng bán ra giảm 70-80%.
Một số doanh nghiệp nuôi tôm công nghệ cao tại TP.HCM cho hay, chi phí điện, thức ăn và đầu tư hệ thống tự động chiếm tỷ trọng lớn, trong khi đầu ra chưa ổn định khiến việc mở rộng quy mô còn dè dặt. Dù vậy, các mô hình nuôi tôm ứng dụng cảm biến môi trường, tự động hóa cho ăn, kiểm soát oxy hòa tan… vẫn được đánh giá là hướng đi lâu dài để giảm rủi ro.
Ở góc độ doanh nghiệp cung ứng thiết bị, ông Koo Zao Cheong – Giám đốc phát triển kinh doanh khu vực của Waterco International (TP.HCM) cho biết, giá dầu và nguyên liệu toàn cầu tăng đang kéo theo chi phí hệ thống lọc, máy bơm và thiết bị nuôi tôm tăng. Điều này khiến các trang trại tôm công nghệ cao phải tính toán kỹ hơn bài toán đầu tư.
Thực tế cho thấy, trong chu kỳ mới của thị trường, người nuôi tôm không còn trông chờ vào giá cao mà buộc phải tối ưu chi phí và nâng hiệu quả sản xuất, ông Koo Zao Cheong chia sẻ.
Nuôi tôm gắn với dữ liệu truy xuất nguồn gốc trở thành “vé vào” cửa thị trường
Không chỉ áp lực chi phí, ngành tôm còn đối mặt yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường xuất khẩu. Các thị trường lớn như EU, Mỹ, Nhật Bản đòi hỏi thông tin chi tiết về nguồn gốc tôm, từ con giống, thức ăn đến quy trình nuôi và mức phát thải.
Theo ông Đỗ Minh Phương (Cục Chuyển đổi số, Bộ Nông nghiệp và Môi trường), dữ liệu minh bạch đang trở thành điều kiện bắt buộc. “Mỗi lô tôm phải có hồ sơ đầy đủ, có thể truy xuất rõ ràng. Đây là yếu tố quyết định khả năng xuất khẩu”, ông Phương nói.
Đáng chú ý, từ ngày 27/9/2026, EU dự kiến áp dụng quy định siết chặt các tuyên bố “xanh”, đồng thời triển khai hệ thống hộ chiếu sản phẩm số, cho phép truy xuất toàn bộ vòng đời sản phẩm tôm. Điều này buộc người nuôi và doanh nghiệp phải thay đổi cách quản lý, chuyển từ ghi chép thủ công sang dữ liệu số.
Trong chuỗi giá trị tôm, HTX đang đóng vai trò trung tâm. Tiến sĩ Nguyễn Tiến Định, đại diện Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn cho rằng, HTX có thể trở thành “cổng dữ liệu”, giúp kết nối các hộ nuôi nhỏ lẻ với doanh nghiệp và thị trường quốc tế.
Tại ĐBSCL, một số HTX đã bắt đầu số hóa. Dù vậy, việc số hóa vẫn còn chậm. Nhiều HTX nuôi tôm vẫn quản lý theo cách truyền thống, thiếu công cụ và nhân lực công nghệ. Tỷ lệ ứng dụng tự động hóa còn thấp, chủ yếu do chi phí đầu tư cao và thiếu người vận hành.
Các chuyên gia đề xuất cần xây dựng chuẩn dữ liệu chung cho ngành tôm, cho phép kết nối từ ao nuôi đến doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Đồng thời, mô hình phần mềm dịch vụ có thể giúp giảm chi phí đầu tư ban đầu cho HTX.
Trong bối cảnh đó, các hoạt động kết nối công nghệ đang được đẩy mạnh. Từ ngày 18-20/3 tại TP.HCM, triển lãm Quốc tế chuyên ngành thủy sản (Aquaculture năm 2026) và Triển lãm Quốc tế công nghệ ngành Tôm Việt Nam (Vietshrimp Asia 2026) đang tổ chức, quy tụ hơn 150 doanh nghiệp và khoảng 7.000 khách tham quan từ hơn 20 quốc gia. Tại đây, nhiều giải pháp mới được giới thiệu như hệ thống giám sát môi trường, phân tích dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và nền tảng quản lý trại nuôi tôm.
Theo ông Lê Viết Bình - Phó Chánh Văn phòng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, phụ trách phía Nam, Việt Nam hiện là một trong những nước xuất khẩu tôm hàng đầu thế giới.
Năm 2025, tổng sản lượng thủy sản đạt gần 10 triệu tấn, trong đó nuôi trồng hơn 6,1 triệu tấn, tôm tiếp tục giữ vai trò chủ lực.
ĐBSCL tiếp tục là trung tâm nuôi trồng thủy sản lớn nhất cả nước, trong khi TP.HCM giữ vai trò trung tâm thương mại, logistics và kết nối quốc tế của chuỗi giá trị thủy sản, trong đó có ngành tôm.
“Việc tổ chức các sự kiện công nghệ tại TP.HCM giúp người nuôi có cơ hội tiếp cận trực tiếp đến các công nghệ tiên tiến, rút ngắn khoảng cách giữa người nuôi, doanh nghiệp và nhà khoa học, từ đó thúc đẩy chuyển giao công nghệ vào thực tế sản xuất tôm”, ông Bình chia sẻ.
Nguyên Vỹ
Nguồn: https://danviet.vn/nuoi-tom-cong-nghe-cao-o-viet-nam-ca-doanh-nghiep-voi-nong-dan-cu-phai-loay-hoay-coi-cai-gi-neu-muon-co-loi-d1411190.html
