Phát triển kinh tế biển cần gắn khai thác hiệu quả tài nguyên với tăng trưởng xanh, bảo vệ môi trường và ứng dụng khoa học công nghệ.
Khai thác gắn với bảo vệ
Nghị quyết số 20-NQ/TW đặt mục tiêu khai thác hiệu quả, bền vững tài nguyên và không gian biển, gắn với bảo vệ môi trường, phục hồi hệ sinh thái, phát triển khoa học công nghệ và nguồn nhân lực.
Theo TS Dư Văn Toán - Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), những nguồn lực mới từ biển, đặc biệt là năng lượng tái tạo, đang mở ra thêm cơ hội cho phát triển kinh tế. Trong đó, điện gió ngoài khơi được xác định là một hướng phát triển đáng chú ý.
Bên cạnh đó, biển còn có tiềm năng lớn về du lịch với không gian biển, bãi biển và các dịch vụ du lịch sinh thái. Không gian biển cũng tạo điều kiện phát triển nuôi trồng thủy hải sản phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu.
Khi nhiều hoạt động kinh tế cùng diễn ra trên một không gian biển, yêu cầu đặt ra không chỉ là khai thác hiệu quả mà còn phải kiểm soát những tác động lên môi trường và hệ sinh thái.
Theo PGS.TS Nguyễn Tiền Giang - Trưởng khoa Khí tượng Thủy văn và Hải dương học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội), không thể quản lý các hoạt động biển một cách riêng lẻ mà cần đánh giá tổng hợp các áp lực lên từng vùng biển và hệ sinh thái.
Một khu vực có thể đồng thời có hoạt động du lịch, hàng hải, nuôi trồng thủy sản, cảng biển; trong khi khu vực ven bờ có đô thị và khu công nghiệp. Vì vậy, cần tính đến tác động tổng hợp của các hoạt động này.
PGS.TS Nguyễn Tiền Giang cho rằng, quy hoạch không gian biển là cần thiết để bảo vệ vùng biển trước nguy cơ suy thoái, cạn kiệt tài nguyên. Cùng với đó, cần xác định giới hạn môi trường có thể duy trì đối với từng hoạt động. Với nuôi biển, cần kiểm soát mật độ nuôi, chất dinh dưỡng dư thừa và ô nhiễm; với du lịch, phải đánh giá tác động đến rạn san hô, cỏ biển.
Ứng dụng khoa học công nghệ
Theo TS Dư Văn Toán, phát triển kinh tế biển và xây dựng quốc gia biển mạnh cần dựa trên khoa học công nghệ, đồng thời chú trọng nguồn nhân lực chất lượng cao.
Ngành dầu khí và các ngành kinh tế biển khác cũng cần hướng tới phát triển bền vững. Một số thiết bị, công trình, giàn và tàu của ngành dầu khí có thể được tái cấu trúc một phần để phục vụ điện gió ngoài khơi.
Tại các cảng biển, các thiết bị và phương tiện phục vụ hoạt động cảng có thể hướng tới sử dụng thiết bị xanh hơn, kết hợp năng lượng mặt trời. Trong du lịch và nuôi trồng thủy hải sản, việc sử dụng điện mặt trời kết hợp lưu trữ có thể góp phần giảm sử dụng than, dầu khí. Các khu công nghiệp ven biển và trên đảo có thể hướng tới mô hình kinh tế tuần hoàn, hệ thống khép kín, giảm phát thải.
PGS.TS Nguyễn Tiền Giang cho biết, khoa học công nghệ hỗ trợ việc theo dõi biển được thực hiện toàn diện hơn, với tần suất cao hơn và trên phạm vi rộng hơn.
Các công nghệ như vệ tinh, phao quan trắc tự động dài ngày, radar biển, thiết bị tự hành và cảm biến mới cho phép theo dõi các yếu tố vật lý, hóa học, chất lượng nước và một số đặc trưng của hệ sinh thái biển. Việc kết hợp dữ liệu viễn thám, quan trắc tự động và quan trắc trực tiếp giúp tạo ra nguồn dữ liệu liên tục, dày hơn và không gian rộng hơn. Hiện nay, khả năng mô hình hóa biển phát triển tốt; dữ liệu quan trắc rộng hơn, dài hơn và tần suất nhiều hơn giúp cho việc mô hình hóa quá trình vật lý, hóa học và sinh học trên biển có khả năng mô phỏng chính xác hơn, tạo ra tri thức hiểu biết biển nhiều hơn, từ đó có khả năng dự báo biển tốt hơn.
Nguồn: https://laodong.vn/xa-hoi/phat-trien-kinh-te-bien-tren-nen-tang-cong-nghe-xanh-1778153.ldo
