Khí hậu thuận lợi cùng định hướng phát triển đúng đắn, quần đảo Cát Bà, đặc khu Cát Hải (Hải Phòng) hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi phát triển nuôi trồng thủy sản trên biển bền vững.
Điều kiện khí hậu, thủy văn thuận lợi
Không chỉ sở hữu hệ thống vịnh kín, quần đảo Cát Bà còn có điều kiện khí hậu và thủy văn thuận lợi cho nuôi trồng thủy sản trên biển. Nhiệt độ nước biển trung bình năm khoảng 23 - 25°C, biên độ dao động không lớn, giúp các loài cá sinh trưởng ổn định quanh năm. Vào mùa đông, nhiệt độ không xuống quá thấp, mùa hè không quá cực đoan, hạn chế sốc nhiệt - yếu tố thường gây hao hụt lớn trong nuôi trồng thủy sản.
Độ mặn của nước biển tại khu vực từ 26 - 32‰, tương đối ổn định giữa các mùa, phù hợp với nhiều loài cá có giá trị kinh tế cao như: cá song, cá giò, cá chim. Hệ thống núi đá vôi bao quanh các vịnh Lan Hạ, Trà Báu như “tấm lá chắn tự nhiên”, giúp giảm tác động của sóng gió, tạo vùng nước lặng - điều kiện lý tưởng để phát triển nuôi lồng bè quy mô lớn.
Độ trong của nước cao, hàm lượng ô xy hòa tan cao cùng hệ sinh thái phong phú giúp nguồn thức ăn tự nhiên luôn sẵn có, góp phần nâng cao chất lượng cá nuôi. Đây là lợi thế mà không phải vùng nuôi biển nào cũng có được.
Tận dụng những điều kiện thuận lợi đó, người dân Cát Bà đã phát triển mạnh nghề nuôi cá lồng bè với 141 cơ sở đang hoạt động ổn định. Các loại thủy sản nuôi chủ lực gồm cá song, cá giò, cá chim… mang lại giá trị kinh tế cao. Nhiều hộ nuôi đạt mức lợi nhuận hàng trăm triệu đồng mỗi năm, góp phần ổn định đời sống và gắn bó lâu dài với nghề.
Theo ông Bùi Văn Luyện, người có thâm niên hàng chục năm nuôi trồng thủy sản trên vịnh Lan Hạ, điều kiện nước và khí hậu tại đây giúp cá ít bệnh, tốc độ sinh trưởng tốt. Cùng một loại cá, nếu nuôi ngoài vùng nước thông thoáng của vịnh hoặc xa bờ, cá lớn nhanh hơn, thịt chắc và bán được giá hơn.
Không chỉ dừng lại ở quy mô hộ gia đình, những năm gần đây, nhiều mô hình nuôi trồng thủy sản trên biển quy mô lớn của các tổ hợp tác, doanh nghiệp đã hình thành, áp dụng quy trình kỹ thuật tiên tiến, từng bước tiếp cận mô hình nuôi biển công nghiệp.
Tổ hợp tác Hải Phong là một trong những đơn vị nuôi trồng thủy sản trên biển quy mô lớn tại đặc khu Cát Hải với hơn 200 lồng nuôi cá trên diện tích mặt nước gần 30.000 m². Hệ thống lồng bè được thiết kế bằng các vật liệu thân thiện với môi trường. Nguồn thức ăn được sử dụng giàu dinh dưỡng, an toàn và kiểm soát mật độ nuôi hợp lý. Nhờ các giải pháp này, thủy sản sinh trưởng tốt, cho chất lượng thịt thương phẩm cao.
Lợi thế từ khoa học công nghệ và chính sách phát triển xanh
Ngoài lợi thế tự nhiên, quần đảo Cát Bà còn có nguồn giống tự nhiên phong phú, đội ngũ nghiên cứu khoa học mạnh và thị trường tiêu thụ lớn, tạo nền tảng quan trọng để phát triển nuôi biển công nghệ cao trong thời gian tới.
Khu vực lồng bè của Trung tâm Nghiên cứu nuôi trồng giống hải sản miền Bắc (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) trên vịnh Lan Hạ là một trong những cơ sở sản xuất nguồn giống các loài hải sản lớn nhất miền Bắc với hơn 100 ô lồng bè, 15 loài cá biển và 12 loài nhuyễn thể, mỗi năm cung cấp cho người nuôi hàng triệu con giống bảo đảm chất lượng. Trung tâm bước đầu nhân giống thành công cá cam và cá nhụ 4 râu có giá trị kinh tế cao.
Bên cạnh những kết quả đạt được, nghề nuôi cá lồng bè tại Cát Bà cũng từng đối mặt với không ít thách thức, đặc biệt là tình trạng phát triển tự phát, ảnh hưởng đến môi trường trong giai đoạn trước đây.
Trước thực trạng đó, thành phố Hải Phòng đã triển khai hàng loạt giải pháp mạnh tái cấu trúc ngành nuôi trồng thủy sản trên biển. Nghị quyết số 05/2021/NQ-HĐND của HĐND thành phố quy định hỗ trợ thực hiện tháo dỡ các cơ sở nuôi trồng thủy sản trên vịnh thuộc quần đảo Cát Bà và Quyết định số 3876/QĐ-UBND ngày 18/11/2022 của UBND thành phố phê duyệt Đề án nuôi trồng thủy sản lồng bè trên vịnh thuộc quần đảo Cát Bà góp phần hoàn thành quy hoạch, bố trí sắp xếp lại các khu vực nuôi theo hướng tập trung, khoa học.
Theo Ban Quản lý các vịnh thuộc quần đảo Cát Bà, đến hết năm 2025, số lượng bè nuôi trồng thủy sản trên các vịnh giảm gần 300 cơ sở so với năm 2021. 100% lồng bè nuôi trồng thủy sản trên vịnh đều chuyển đổi sang sử dụng vật liệu mới, thân thiện với môi trường như HDPE và composite. Qua đó, giúp cải thiện môi trường nước, nâng cao độ bền của lồng bè và giảm thiểu rủi ro thiên tai.
Cuối năm 2025, HĐND thành phố Hải Phòng ban hành Nghị quyết số 51/2025/NQ-HĐND quy định cơ chế, chính sách khuyến khích phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung trên địa bàn thành phố giai đoạn 2026 - 2030.
Các tổ chức, cá nhân đầu tư vào nuôi trồng thủy sản được hỗ trợ 30% chi phí xây dựng hạ tầng (tối đa 300 triệu đồng/cơ sở) và 30% chi phí con giống, vật tư (tối đa 70 triệu đồng/cơ sở), với điều kiện phù hợp quy hoạch và được phê duyệt phương án sản xuất.
Theo Phó Chủ tịch UBND đặc khu Cát Hải Hoàng Trung Cường, trong thời gian tới, đặc khu sẽ tiếp tục định hướng phát triển ngành nuôi trồng thủy sản theo hướng công nghệ cao, gắn liền với du lịch bền vững. Tiến hành nghiên cứu, đề xuất các chính sách khuyến khích ngư dân đầu tư vào các công nghệ nuôi biển xa bờ, sử dụng lồng nuôi bằng vật liệu chuyên dụng, tự động hóa quy trình cho ăn, thực hiện quan trắc môi trường.
Trong bối cảnh Cát Bà đang hướng tới trở thành trung tâm du lịch sinh thái tầm quốc tế, việc phát triển nuôi biển bền vững không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn góp phần bảo tồn những giá trị tự nhiên quý giá của Di sản thiên nhiên thế giới quần đảo Cát Bà.
NGUYỄN DƯƠNG
Nguồn: Thiên nhiên ưu đãi thúc đẩy nuôi thủy sản trên biển tại quần đảo Cát Bà
