Từ Cô Tô khởi đầu tư duy mới về kinh tế nuôi biển

Tiên phong mô hình nuôi biển công nghiệp ngoài khơi

Chiều 30/6, tại đặc khu Cô Tô (Quảng Ninh) diễn ra Lễ công bố Quyết định giao khu vực biển và khởi động Dự án Khu nuôi trồng thủy sản tập trung. Đây được xem là cột mốc mở đầu cho chiến lược phát triển nuôi biển công nghiệp, hiện đại ngoài khơi của tỉnh Quảng Ninh.

Được UBND tỉnh Quảng Ninh chấp thuận chủ trương đầu tư với diện tích gần 210ha, tổng vốn gần 67 tỷ đồng và thời gian hoạt động đến năm 2050, dự án do Công ty CP Mực nhảy Biển Đông thực hiện. Doanh nghiệp này đã xây dựng thành công mô hình nuôi biển công nghệ cao tại Khánh Hòa với hơn 13.000m² lồng nuôi, khoảng 151.000m³ thể tích nuôi, đồng thời sở hữu khu nuôi mực bán tự nhiên lớn nhất Đông Nam Á.

Việc triển khai dự án tại vùng biển đặc khu Cô Tô được đánh giá là bước đi mang tính chiến lược, hiện thực hóa chủ trương phát triển kinh tế biển xanh, giảm dần khai thác tự nhiên, tăng nhanh nuôi biển công nghiệp theo định hướng mà Quảng Ninh đang theo đuổi.

Khác với các mô hình nuôi truyền thống chỉ tập trung vào một vài đối tượng, dự án xây dựng hệ sinh thái nuôi biển đa dạng gồm mực ống, mực nang, mực lá, cá chim vây vàng, cá song, cá giò, ngao, ốc hương, rong sụn, hải sâm... với tổng sản lượng dự kiến hơn 839 tấn mỗi năm.

Trong đó, mực Cô Tô được lựa chọn là sản phẩm chủ lực. Đây được xem là hướng đi đầy táo bạo bởi từ trước đến nay loài thủy sản này gần như hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn khai thác tự nhiên. Nếu thành công, dự án sẽ mở ra khả năng chủ động nguồn nguyên liệu, giảm áp lực khai thác, đồng thời nâng tầm thương hiệu "Mực Cô Tô" thành sản phẩm nuôi biển có giá trị cao.

Ông Nguyễn Bá Ngọc, Giám đốc Công ty CP Mực nhảy Biển Đông cho biết, doanh nghiệp hướng tới xây dựng chuỗi giá trị hoàn chỉnh cho kinh tế biển, liên kết với người dân từ khâu sản xuất giống, nuôi thương phẩm đến thu hoạch và tiêu thụ.

Theo đó, doanh nghiệp sẽ đầu tư hạ tầng kỹ thuật, công nghệ và hệ thống quản lý; người dân có thể tham gia bằng hình thức góp vốn mua giống, thức ăn để sản xuất ngay trên hệ thống nuôi hiện đại. Cách làm này giúp giảm đáng kể chi phí đầu tư ban đầu, tạo điều kiện để ngư dân chuyển đổi sinh kế, khởi nghiệp với nghề nuôi biển công nghệ cao.

Không chỉ tạo sinh kế, dự án còn kỳ vọng tạo việc làm ổn định cho khoảng 100 lao động địa phương, đồng thời hình thành chuỗi liên kết bền vững giữa doanh nghiệp với các HTX, tổ hợp tác và người dân trên đảo.

Điểm nổi bật của dự án nằm ở mô hình nuôi biển công nghiệp ngoài khơi. Theo thiết kế, toàn bộ hệ thống sử dụng lồng HDPE công nghệ cao có khả năng chịu sóng gió lớn, tuổi thọ cao và thân thiện với môi trường. Hạ tầng gồm 43 lồng tròn HDPE nuôi cá, mực; 160 lồng vuông nuôi nhuyễn thể và rong biển; 20 lồng vuông nuôi cá biển; 20 lồng vuông ương dưỡng cá, mực giống cùng hệ thống nhà điều hành, trạm điện nổi và cầu kết nối phục vụ sản xuất.

Toàn bộ khu nuôi được phân thành các phân khu chuyên biệt như nuôi mực, nuôi cá biển, nuôi nhuyễn thể, rong biển, hải sâm và khu ương giống. Cách tổ chức này giúp kiểm soát dịch bệnh, chất lượng nước và quy trình kỹ thuật đồng bộ hơn nhiều so với hình thức nuôi nhỏ lẻ trước đây.

Đáng chú ý, ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư, chủ đầu tư được yêu cầu đánh giá đa dạng sinh học và xây dựng các giải pháp bảo vệ hệ sinh thái biển trước khi triển khai. Trong quá trình vận hành, doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm các quy định về môi trường, không xả thải gây ô nhiễm, không làm suy giảm hệ sinh thái biển và không ảnh hưởng đến các hoạt động hợp pháp trên biển.

Song song với các đối tượng nuôi truyền thống, dự án còn nghiên cứu thí điểm nuôi cá nóc xanh nhằm mở rộng danh mục các loài thủy sản có giá trị kinh tế cao. Một hướng phát triển khác cũng được kỳ vọng là kết hợp nuôi biển với du lịch trải nghiệm, giúp du khách tham quan mô hình nuôi biển công nghệ cao, tìm hiểu quy trình sản xuất và thưởng thức các đặc sản ngay trên vùng biển Cô Tô.

Khơi thông động lực phát triển kinh tế biển xanh

Phát biểu tại lễ khởi động, Thứ trưởng Bộ NN-MT Võ Văn Hưng nhấn mạnh, sự kiện không đơn thuần là khởi công một dự án đầu tư mà còn đánh dấu bước chuyển trong tư duy phát triển ngành thủy sản Việt Nam. Theo Thứ trưởng, ngành nuôi biển đang chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang phát triển ngành kinh tế nuôi biển hiện đại; từ khai thác tiềm năng mặt biển sang tạo lập giá trị kinh tế từ biển; từ cạnh tranh bằng sản lượng sang cạnh tranh bằng khoa học công nghệ, chất lượng, thương hiệu và năng lực quản trị.

Thứ trưởng khẳng định, biển không chỉ là không gian sinh tồn mà đang trở thành không gian tăng trưởng mới của nền kinh tế. Nuôi biển cũng không còn đơn thuần là nghề truyền thống mà sẽ trở thành ngành kinh tế hiện đại, có giá trị gia tăng cao, phát triển xanh, tuần hoàn và hội nhập quốc tế.

Đánh giá cao tiềm năng của Quảng Ninh, Thứ trưởng Võ Văn Hưng cho rằng tỉnh hội tụ đầy đủ điều kiện để trở thành địa phương tiên phong phát triển nuôi biển công nghiệp của cả nước. Tuy nhiên, mục tiêu không chỉ dừng ở phát triển sản xuất mà cần hướng tới xây dựng Quảng Ninh trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo về nuôi biển của Việt Nam, nơi hình thành các mô hình quản trị mới, công nghệ mới và chuỗi giá trị mới để nhân rộng ra các địa phương ven biển.

Theo Thứ trưởng, để hiện thực hóa mục tiêu đó, Quảng Ninh cần tiếp tục hoàn thiện quy hoạch và tổ chức sử dụng hiệu quả không gian biển; phát triển đồng bộ hạ tầng phục vụ nuôi biển; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý vùng nuôi; tăng cường quan trắc, cảnh báo môi trường và chủ động thu hút các doanh nghiệp có năng lực về công nghệ, tài chính và quản trị đầu tư phát triển nuôi biển quy mô lớn.

Đồng thời, phát triển nuôi biển phải luôn gắn với bảo tồn hệ sinh thái biển, bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo đảm quốc phòng, an ninh và sinh kế bền vững cho cộng đồng ngư dân.

Với hơn 250km bờ biển, trên 2.000 hòn đảo cùng vùng biển rộng lớn, Quảng Ninh sở hữu những điều kiện thuận lợi để phát triển nuôi biển quy mô lớn. Sau nhiều năm chuyển đổi vật liệu nổi, quy hoạch vùng nuôi và hoàn thiện cơ chế quản lý, việc khởi động Dự án Mực nhảy Cô Tô được xem là bước đi cụ thể đầu tiên nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa nuôi biển trở thành một ngành kinh tế công nghiệp hiện đại.

Thứ trưởng Võ Văn Hưng cũng đề nghị các doanh nghiệp xác định đầu tư vào nuôi biển là đầu tư cho tương lai, chú trọng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, giống chất lượng cao, chế biến sâu và xây dựng thương hiệu quốc gia cho sản phẩm nuôi biển Việt Nam.

Doanh nghiệp cần phát triển theo chuỗi giá trị khép kín, tăng cường liên kết với hợp tác xã và người dân, chia sẻ lợi ích, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho cộng đồng ngư dân ven biển.