Không chỉ góp phần giảm tổn thất sau khai thác, chế biến thủy sản còn tạo bước chuyển từ tiêu thụ sản phẩm thô sang sản phẩm có giá trị gia tăng, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường trong nước và xuất khẩu. Phát triển ngành chế biến vì thế không chỉ nâng cao giá trị kinh tế của nguồn lợi thủy sản mà còn góp phần giảm áp lực khai thác trên biển.
Ông Nguyễn Khắc Dũng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho rằng: Khi giá trị thuỷ sản sau chế biến mang lại cao, các mắt xích liên quan đến chuỗi sản xuất này, bao gồm ngư dân khai thác trên biển sẽ chủ động khai thác có chọn lọc. Cùng với đó, khâu chế biến cũng tạo ra việc làm, thu nhập; thu hút lao động, trong đó có lao động khai thác thuỷ sản, nhất là những ngư dân và tàu cá khai thác khu vực ven bờ.
Toàn tỉnh Quảng Ninh tính đến nay có gần 300 cơ sở sơ chế, chế biến thuỷ sản, bao gồm 24 cơ sở xuất khẩu, số còn lại là cơ sở tiêu thụ nội địa có quy mô, công suất vừa và nhỏ. Đáng chú ý, trình độ công nghệ chế biến thuỷ sản ở Quảng Ninh đã được nâng lên, đạt mức “trung bình tiên tiến”. Có doanh nghiệp đã mạnh dạn đầu tư dây chuyền hiện đại, như hệ thống băng tải tự động, công nghệ cấp đông nhanh IQF, áp dụng các tiêu chuẩn quản lý chất lượng quốc tế như HACCP, ISO 22000, IFS… đưa ra thị trường những sản phẩm chủ lực được tiêu dùng lớn như hàu, tôm, mực, nghêu. Một số khu, cụm công nghiệp của tỉnh cũng đã dành hạ tầng cho chế biến thuỷ sản. Ví như Công ty CP SEAGOLD tại khu công nghiệp chế biến công nghệ cao nuôi trồng thuỷ sản Đầm Hà, Công ty CP Thuỷ sản BNA Ba Chẽ tại cụm công nghiệp Nam Sơn, một số doanh nghiệp tại các cụm công nghiệp ở đặc khu Vân Đồn và Cửa Ông.
Bước phát triển này của chế biến thuỷ sản của Quảng Ninh khiến một số thị trường khó tính như Nhật Bản, châu Âu, Hàn Quốc tin tưởng nhập sản phẩm thuỷ sản sau chế biến của Quảng Ninh. Con số của ngành thống kê, từ năm 2021 đến tháng 4/2026, tổng sản lượng thủy sản xuất khẩu của tỉnh đạt trên 337.000 tấn.
Tiếp tục đẩy mạnh khâu chế biến thuỷ sản, nhằm gia tăng giá trị ngành thuỷ sản, đồng thời giảm áp lực lên biển, gần đấy nhất, UBND tỉnh đã yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường triển khai đăng ký sản phẩm “Hàu Quảng Ninh chất lượng cao phục vụ xuất khẩu”, lấy đây là sản phẩm đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo năm 2026. Mô hình này sẽ được tổ chức thực hiện theo hướng liên kết “Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp/Hợp tác xã”.
Sản phẩm “Hàu Quảng Ninh chất lượng cao phục vụ xuất khẩu” được cho là nhiệm vụ khả thi bởi hiện hàu là đối tượng đang phát triển thành ngành hàng tiềm năng của Quảng Ninh. Toàn tỉnh đã có hơn 2.800ha nuôi hàu, với 3.000 hộ và trên 7.000 lao động trực tiếp tham gia; sản lượng hàng năm đạt hơn 150.000 tấn, chiếm hơn 30% sản lượng hàu cả nước. Cùng với đó, con hàu Quảng Ninh được nhận diện như một sản phẩm thủy sản đặc trưng của vùng biển phía Bắc (lợi thế hệ sinh thái các đảo đá vôi); có khả năng phát triển theo nhiều dòng sản phẩm như: hàu tươi sống đã làm sạch, hàu nguyên con bảo quản lạnh, ruột hàu sơ chế/bao gói và các sản phẩm chế biến giá trị gia tăng như: dầu hàu, viên tinh năng hàu, bột nano hàu, ruốc hàu, bánh phồng tôm hàu…. và đã và đang được xuất khẩu đi Đài Loan, Thái Lan, Singapore.
Lộ trình thực hiện nhiệm vụ Sản phẩm “Hàu Quảng Ninh chất lượng cao phục vụ xuất khẩu” từ nay đến cuối năm, sẽ tập trung rà soát sơ bộ hiện trạng vùng nguyên liệu, chủ thể sản xuất, cơ sở sơ chế/bao gói, kênh tiêu thụ và điều kiện hình thành chuỗi sản phẩm; tổ chức hội thảo chuyên môn với các đơn vị liên quan thống nhất định hướng sản phẩm, phạm vi triển khai và nhóm tiêu chí cần xây dựng; xây dựng dự thảo khung tiêu chí sản phẩm; xây dựng định hướng tổ chức chuỗi liên kết, truy xuất nguồn gốc, nhận diện sản phẩm và hồ sơ thị trường; đăng ký và đề xuất nhiệm vụ đặt hàng năm 2027.
Việc triển khai sản phẩm “Hàu Quảng Ninh chất lượng cao phục vụ xuất khẩu” được cho sẽ giúp ngành hàu chuyển dịch từ việc chỉ “bán nguyên liệu giá trị thấp” sang “phát triển các sản phẩm tinh chế có chất lượng”, từ đó nâng cao mạnh mẽ giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh trên thị trường.
Thực tế Quảng Ninh là tỉnh đầu tiên của cả nước đã quy hoạch hơn 45.000 ha mặt nước phục cho nuôi trồng thuỷ sản trên biển (nuôi biển). Cùng với hạ tầng giao thông, logistics, du lịch, dịch vụ và kết nối thương mại ngày càng hiện đại, các hoạt động chế biến thuỷ sản còn nhiều dư địa để phát triển, qua đó sản phẩm thuỷ sản có điều kiện để chuyển từ sản xuất nguyên liệu sang sản phẩm hàng hóa chất lượng cao, có khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị trong nước và định hướng thị trường xuất khẩu.
Hiện nay, Quảng Ninh đang tích cực hiện thực hoá giải pháp căn cơ để phát triển chế biến thuỷ sản bền vững, đó là rà soát, hoàn thiện quy hoạch, bố trí quỹ đất phù hợp để phát triển cơ sở chế biến thủy sản; phát triển các vùng nuôi trồng thủy sản tập trung, quy mô lớn theo hướng công nghiệp, bền vững, nhằm chủ động nguồn nguyên liệu cho chế biến. Quan trọng hơn, tỉnh đang tăng cường thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực chế biến thủy sản.
Nguồn: baoquangninh.vn
