Là tỉnh duy nhất của cả nước có ba mặt giáp biển, Cà Mau có không gian phát triển thuận lợi cho kinh tế biển và đang nỗ lực xây dựng hệ sinh thái kinh tế biển bền vững, bảo tồn rừng ngập mặn, thích ứng với biến đổi khí hậu. Cà Mau xác định các mô hình kinh tế “thuận thiên” với sự tham gia đầy trách nhiệm của cộng đồng và doanh nghiệp chính là chìa khóa quan trọng để vừa bảo vệ sinh kế vừa nâng tầm chuỗi giá trị nông nghiệp trên thị trường quốc tế.
Ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau: Phát triển hài hòa giữa kinh tế và môi trường, lấy người dân làm trung tâm
- Cà Mau xác định phát triển kinh tế biển bền vững phải dựa trên nguyên tắc hài hòa giữa nuôi trồng - khai thác - chế biến với bảo vệ tài nguyên và hệ sinh thái, đặc biệt là rừng ngập mặn.
Trước hết, tỉnh tổ chức lại không gian phát triển theo hướng phân vùng rõ ràng và tích hợp đa ngành, gắn kết các hoạt động trong chuỗi giá trị thủy sản. Trong nuôi trồng, Cà Mau có khoảng 418.000ha nuôi tôm, trong đó 90.000ha tôm - rừng và 93.000ha tôm - lúa, vừa tạo sinh kế vừa bảo vệ hệ sinh thái. Đồng thời, tỉnh đẩy mạnh nuôi công nghệ cao, nhân rộng mô hình tuần hoàn, góp phần giảm phát thải và thích ứng biến đổi khí hậu. Trong khai thác, với hơn 5.100 tàu cá, tỉnh định hướng giảm áp lực ven bờ, phát triển khai thác xa bờ có kiểm soát, gắn với chống khai thác IUU và phục hồi nguồn lợi; phát huy hiệu quả cơ chế đồng quản lý với cộng đồng ngư dân. Ở khâu chế biến, Cà Mau có 89 nhà máy, công suất khoảng 500.000 tấn/năm, kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 2,5 tỉ USD, đang chuyển mạnh sang chế biến sâu và sản xuất xanh để đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.
Trong thời gian tới, tỉnh định hướng phát triển "sinh kế xanh" ven biển, tập trung nhân rộng các mô hình sản xuất sinh thái, hữu cơ gắn với bảo tồn rừng ngập mặn; phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững, nâng cao giá trị gia tăng. Quan điểm xuyên suốt là thích ứng chủ động, thuận thiên, phát triển hài hòa giữa kinh tế và môi trường, lấy người dân làm trung tâm.
Ông Lý Minh Kha, Phó Giám đốc Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau: Huy động sự đồng hành của cộng đồng để bảo vệ rừng và hệ sinh thái tự nhiên
- Thời gian qua, cộng đồng cư dân sinh sống trong và ven Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau có nhiều hành động thiết thực, góp phần gìn giữ hệ sinh thái đặc thù của khu vực.
Cụ thể, Vườn Quốc gia thực hiện phương án khoán rừng và diện tích mặt nước theo Nghị định số 168/2016/NĐ-CP ngày 27-12-2016 của Chính phủ tại Phân khu phục hồi sinh thái với 128 hộ dân tham gia, diện tích 931,97ha. Bên cạnh đó, hỗ trợ nhiều hộ dân chuyển đổi sang các mô hình sinh kế bền vững. Tiêu biểu là mô hình cho các hộ dân nhận giao khoán quản lý bảo vệ rừng kết hợp nuôi tôm 2 giai đoạn dưới tán rừng mang lại hiệu quả khả quan, gắn lợi ích kinh tế với việc giữ gìn độ che phủ rừng, bảo vệ môi trường sống tự nhiên. Người dân khai thác thủy sản theo hướng bền vững, hạn chế các hình thức tận diệt, đồng thời tuân thủ quy định về bảo vệ nguồn lợi thủy sản.
Đặc biệt, các mô hình du lịch cộng đồng góp phần tạo thêm sinh kế, nâng cao thu nhập, sử dụng hiệu quả lao động nhàn rỗi, giảm áp lực khai thác tài nguyên tự nhiên. Với vuông tôm nhận khoán từ Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau, nhiều hộ dân đã tham gia phát triển du lịch sinh thái dưới tán rừng, phục vụ các món ẩm thực địa phương từ rừng ngập mặn ven biển, cung cấp các dịch vụ hướng dẫn tham quan xuyên rừng, lưu trú. Các farmstay, homestay tổ chức những hoạt động trải nghiệm rừng ngập mặn như bắt nghêu, đặt cua, đặt lú bắt tôm, bắt ba khía, xổ cống vuông về đêm theo con nước để bắt tôm, cá… vừa tạo nên những kỷ niệm sâu sắc, sinh động, thu hút nhiều du khách, nhất là các bạn trẻ thích khám phá, góp phần quảng bá hiệu quả hình ảnh, con người nơi Đất Mũi.
Có thể khẳng định, sự đồng hành của cộng đồng không chỉ góp phần bảo vệ hiệu quả tài nguyên thiên nhiên, mà còn là nền tảng quan trọng để phát triển bền vững các giá trị sinh thái và du lịch của Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau trong thời gian tới.
Ông Lê Đình Huynh, Tổng Thư ký Liên minh Tôm sạch và Bền vững Việt Nam (VSSA): Kiên trì theo đuổi mô hình sản xuất thuận thiên, nâng tầm sản phẩm theo tiêu chuẩn quốc tế
- Vì mục tiêu phát triển bền vững, VSSA đang sát cánh cùng các đối tác quốc tế, chính quyền địa phương trong tỉnh Cà Mau để hiện thực hóa những dự án trọng điểm. Chúng tôi kiên trì theo đuổi các mô hình "thuận thiên" như tôm - rừng, tôm - lúa nhằm giảm dấu chân carbon trên từng đơn vị sản phẩm, giúp tôm Việt đứng vững trước những rào cản quốc tế.
Hiện nay, "luật chơi" của thị trường quốc tế đã thay đổi hoàn toàn, buộc các doanh nghiệp phải thích nghi để tồn tại. Sản xuất bền vững và xanh hóa hệ thống không còn là lựa chọn mà trở thành vấn đề sống còn với doanh nghiệp. Đối với các thị trường lớn như EU, Mỹ, Nhật Bản, việc xanh hóa quy trình sản xuất là yêu cầu bắt buộc. Trong đó, mục tiêu trọng tâm là phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chí của ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị). Thực tế cho thấy, nếu doanh nghiệp không thay đổi đồng nghĩa với việc tự loại mình khỏi sân chơi toàn cầu. Do đó, Liên minh sẽ tiếp tục đồng hành, kết nối doanh nghiệp ngành tôm và các bên liên quan chuyển hướng đầu tư vào mô hình nuôi tôm có trách nhiệm thay vì chỉ tập trung vào sản lượng và cạnh tranh bằng giá rẻ. Vận động người nuôi và doanh nghiệp cùng chung tay nâng tầm sản phẩm theo các tiêu chuẩn quốc tế trong đó có ESG. Các tác nhân trong chuỗi giá trị ngành tôm phải nhận thức sâu sắc rằng: Chúng ta không phải chỉ mang con tôm đi bán như một mặt hàng thông thường, mà là bán cả sự tử tế, niềm tin và giá trị kết tinh trong sản phẩm đó. Sự chuyển đổi này chính là chìa khóa để ngành tôm Việt Nam khẳng định vị thế và phát triển bền vững trên bản đồ thế giới.
MINH HUYỀN (lược ghi)
baocantho.com.vn
