Khuyến nông An Giang bền bỉ đưa tiến bộ kỹ thuật đến vùng nuôi, xây dựng mô hình, đồng hành cùng ngư dân phát triển nuôi trồng thủy sản từ đồng ruộng đến biển khơi.
Bền bỉ bám sát vùng nuôi
Từ những ao hồ nuôi cá nước ngọt, cánh đồng nuôi tôm - lúa, nuôi thủy sản bãi bồi đến các lồng nuôi hiện đại trên biển… luôn có dấu ấn của cán bộ khuyến nông An Giang suốt nhiều thập kỷ. Họ không chỉ mang theo những quy trình kỹ thuật hay các mô hình sản xuất mới mà còn mang niềm tin để người dân mạnh dạn thay đổi cách làm, thích ứng với biến đổi khí hậu và từng bước phát triển ngành thủy sản bền vững.
Hành trình ấy bắt đầu từ những năm 2000 khi tỉnh An Giang triển khai chủ trương chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp. Trong bối cảnh nhiều vùng đất bị ảnh hưởng bởi xâm nhập mặn và độc canh cây lúa, hiệu quả kinh tế thấp, mô hình luân canh tôm - lúa được xác định là hướng đi phù hợp, giúp tận dụng lợi thế tự nhiên để nâng cao hiệu quả sản xuất.
Từ những ngày đầu, lực lượng khuyến nông đã xuống tận địa bàn, cùng người dân khảo sát điều kiện sản xuất, xây dựng các mô hình trình diễn, hướng dẫn kỹ thuật và đồng hành trong suốt quá trình nuôi. Vừa tập huấn lý thuyết, cán bộ khuyến nông cơ sở vừa trực tiếp “cầm tay chỉ việc” trên từng thửa ruộng, từng ao nuôi, giúp người dân từng bước tiếp cận phương thức sản xuất mới.
Từ những mô hình ban đầu, nghề nuôi tôm - lúa nhanh chóng chứng minh hiệu quả. Các mô hình nuôi tôm sú, tôm càng xanh luân canh lúa đạt năng suất tôm từ 320 - 680kg/ha, kết hợp năng suất lúa từ 5,2 - 6,5 tấn/ha. Không chỉ tạo thêm nguồn thu nhập trên cùng diện tích sản xuất, mô hình còn giúp cải thiện chất lượng đất, giảm sử dụng hóa chất, nâng cao tính bền vững của hệ sinh thái canh tác.
Khi biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, hệ thống khuyến nông tiếp tục đổi mới phương thức chuyển giao kỹ thuật. Hàng loạt tiến bộ khoa học được đưa vào thực tiễn như nuôi tôm càng xanh toàn đực, nuôi tôm sú hai giai đoạn, tiêu chuẩn VietGAP, quản lý cộng đồng và các giải pháp kiểm soát môi trường, phòng ngừa dịch bệnh.
Ông Danh Nhiệt, Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Chăn nuôi và Thủy sản (Trung tâm Khuyến nông An Giang) cho biết, hoạt động khuyến nông của tỉnh những năm qua đã chuyển từ hỗ trợ từng hộ sang xây dựng cộng đồng sản xuất đồng bộ. Nhiều mô hình nuôi tôm - lúa quản lý cộng đồng được triển khai, các hộ dân tham gia cùng thống nhất lịch thời vụ, chia sẻ nguồn nước, áp dụng chung quy trình kỹ thuật và cùng giám sát dịch bệnh. Nhờ sự liên kết này, nguy cơ lây lan dịch bệnh giảm đáng kể, việc sử dụng nguồn nước hiệu quả hơn, chi phí sản xuất được tiết giảm và năng suất cải thiện rõ rệt.
Song song đó, nhiều công nghệ mới tiếp tục được chuyển giao. Mô hình ương tôm giống trong ao lót bạt ứng dụng công nghệ Semi Biofloc giúp tăng tỷ lệ sống của tôm giống thêm khoảng 30 - 40% so với phương pháp truyền thống, rút ngắn thời gian nuôi từ 20 - 30 ngày và nâng năng suất lên gấp 2 - 3 lần.
Một dấu mốc đáng chú ý là tháng 5/2026, gần 818ha tôm - lúa của 254 hộ dân tại xã Đông Hòa được cấp chứng nhận quốc tế ASC sau 3 năm kiên trì xây dựng vùng nuôi. Bộ tiêu chuẩn với hơn 320 tiêu chí khắt khe về môi trường, truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm, trách nhiệm xã hội và phúc lợi động vật đã mở ra cơ hội đưa sản phẩm thủy sản An Giang tiếp cận các thị trường cao cấp.
Thành quả ấy là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của quá trình đồng hành bền bỉ của lực lượng khuyến nông, doanh nghiệp với người dân, từ chuyển giao kỹ thuật đến xây dựng vùng nuôi theo tiêu chuẩn quốc tế.
Vươn khơi bằng công nghệ
Nếu vùng tôm - lúa là minh chứng cho khả năng thích ứng trên đồng đất ven biển thì những lồng nuôi HDPE giữa sóng nước biển Tây lại thể hiện bước chuyển mạnh mẽ của nghề nuôi biển An Giang. Nhiều năm gắn bó với công tác khuyến nông tại đặc khu Kiên Hải, khuyến nông viên Phạm Văn Đang hiểu rằng, muốn ngư dân mạnh dạn thay đổi, trước hết cán bộ kỹ thuật phải đồng hành với họ trong từng vụ nuôi.
“Điều tôi tâm đắc nhất là được đồng hành cùng ngư dân từ những ngày đầu tiếp cận kỹ thuật mới đến khi mô hình phát huy hiệu quả và được nhân rộng. Người làm khuyến nông không chỉ chuyển giao kỹ thuật mà còn là người tư vấn, hướng dẫn và kịp thời tháo gỡ khó khăn phát sinh trong quá trình sản xuất”, anh Đang chia sẻ.
Trong nhiều năm công tác, anh đã phối hợp tổ chức các lớp tập huấn về nuôi trồng thủy sản, giới thiệu công nghệ lồng nuôi HDPE, hướng dẫn người dân tham quan các mô hình nuôi hiệu quả và tư vấn kỹ thuật cho các HTX, tổ hợp tác cũng như từng hộ nuôi. Theo anh Đang, mô hình lồng nuôi HDPE đang mở ra triển vọng lớn cho nghề nuôi biển bởi khả năng chịu sóng gió tốt, giảm thiểu thiệt hại, tạo điều kiện phát triển nuôi công nghiệp ngoài khơi.
Từ việc lựa chọn con giống, quản lý môi trường nước, phòng trị bệnh đến sử dụng thức ăn hợp lý và áp dụng quy trình nuôi an toàn, mỗi khâu đều được cán bộ kỹ thuật theo sát. Không ít lần thời tiết diễn biến bất thường hay thị trường biến động, lực lượng khuyến nông tiếp tục có mặt để hỗ trợ người dân điều chỉnh quy trình sản xuất, hạn chế rủi ro.
Ông Danh Nhiệt, Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Chăn nuôi và Thủy sản (Trung tâm Khuyến nông An Giang) cho biết, Đề án phát triển nuôi biển bền vững của tỉnh đã xác định rõ mục tiêu đưa khoa học công nghệ đến tận vùng nuôi, từng bước thay đổi phương thức sản xuất của ngư dân.
Trong 4 năm qua, Trung tâm Khuyến nông An Giang đã phối hợp với các địa phương, doanh nghiệp và ngành chuyên môn xây dựng nhiều mô hình nuôi cá biển bằng lồng HDPE với các đối tượng chủ lực như cá mú trân châu, cá bớp, cá chim vây vàng.
Đến nay, toàn tỉnh đã hỗ trợ nhân rộng 120 lồng HDPE với tổng thể tích hơn 5.760m3, năng suất đạt từ 14 - 22kg/m3, cao hơn đáng kể so với lồng gỗ truyền thống. Đặc biệt, lồng HDPE có tuổi thọ cao, chịu được sóng gió lớn, có thể bố trí ở vùng biển xa bờ - nơi điều kiện môi trường ổn định hơn, góp phần giảm dịch bệnh và nâng cao hiệu quả kinh tế.
Không chỉ xây dựng mô hình, lực lượng khuyến nông còn thường xuyên tổ chức đào tạo quy trình nuôi đạt tiêu chuẩn VietGAP, quản lý môi trường, sử dụng thức ăn công nghiệp, phòng trị bệnh và kết nối người nuôi với các nhà khoa học, doanh nghiệp thông qua các hội thảo, tọa đàm chuyên đề.
Năm 2026, Trung tâm Khuyến nông An Giang tiếp tục triển khai 16 điểm trình diễn nuôi cá mú trân châu, cá bớp và cá chim vây vàng bằng lồng HDPE với tổng quy mô 2.880m3, kết hợp nuôi hàu và rong sụn nhằm tận dụng không gian mặt nước, hướng tới mô hình nuôi biển đa giá trị.
Theo ông Danh Nhiệt, để nuôi biển phát triển bền vững, cần tiếp tục hoàn thiện quy hoạch vùng nuôi, giao mặt nước biển ổn định cho người dân, có chính sách tín dụng ưu đãi để đầu tư lồng HDPE, con giống, thức ăn, hạ tầng logistics và thu hút doanh nghiệp tham gia liên kết tiêu thụ sản phẩm.
Từ những mô hình nuôi trồng thủy sản trong bờ đến những lồng nuôi giữa biển khơi, lực lượng khuyến nông An Giang luôn kiên trì đồng hành với ngư dân trong từng bước chuyển đổi sản xuất. Mỗi mô hình thành công không chỉ mang lại thu nhập cao hơn cho người dân mà còn góp phần định hình ngành thủy sản xanh, tuần hoàn, thích ứng biến đổi khí hậu.
