Hơn 5 ha rừng phòng hộ ven biển Hà Tĩnh đột ngột chết khô. Ngành chức năng loại trừ nguyên nhân do các đối tượng sinh vật gây hại và ô nhiễm môi trường nước.
3 ha rừng chết hoàn toàn
Khoảng 5 năm trở lại đây, người dân huyện Kỳ Anh và Thị xã Kỳ Anh (cũ) không khỏi xót xa khi chứng kiến nhiều diện tích rừng phòng hộ ngập mặn ven biển chết khô, chưa rõ nguyên nhân. Tình trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả công tác phòng chống thiên tai, bảo vệ đê biển.
Dư luận đặt câu hỏi: Suốt 5 năm, tình trạng cây rừng phòng hộ liên tục chết và không có khả năng phục hồi, nguy cơ lan rộng, nhưng các cơ quan chức năng chỉ mới dừng lại ở việc kiểm tra và ghi nhận các chỉ số mà vẫn chưa xác định được nguyên nhân. Hiện ngành chức năng của tỉnh đang đề nghị chính quyền địa phương chủ động tìm nhà khoa học, cơ quan chuyên môn để đánh giá, kết luận.
Kỳ Anh (Hà Tĩnh) là địa bàn thường xuyên chịu tác động nặng nề bởi mưa bão, sóng lớn. Tuy nhiên, trước thực trạng rừng phòng hộ ven biển chết hàng loạt, việc xử lý còn chậm, chưa thể hiện rõ trách nhiệm của các cấp, các ngành. Trong khi đó, người dân vô cùng lo lắng, mong sớm tìm ra nguyên nhân.
Từ tháng 11/2025, tại phường Hải Ninh, nhiều diện tích cây mắm biển liên tiếp bị chết. Ghi nhận thực tế tại khu vực phía ngoài tuyến đê biển thuộc tổ dân phố Tân Thắng, phường Hải Ninh, khi thủy triều rút xuống, một vùng bờ biển rộng lớn trở nên trống trải. Những cánh rừng cây xanh tốt trước đây giờ chỉ còn trơ lại xác cây nằm ngổn ngang trên bùn lầy, với đủ loại kích thước, cao từ 20-50 cm. Một số ít cây còn sống cũng trong tình trạng còi cọc.
Theo người dân địa phương, cách đây gần 5 năm, khu vực này từng là một dải rừng ngập mặn xanh tốt, cành lá sum suê, cao quá đầu người. Rừng ngập mặn đóng vai trò như “bức tường xanh” tự nhiên, vừa chắn sóng, giảm thiểu tác động của gió bão, vừa bảo vệ tuyến đê biển và khu dân cư phía trong. Đây cũng là nơi sinh sống của nhiều loài thủy hải sản như tôm, cua, cá, mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân.
Xót xa nhìn những cây mắm biển chết khô, bà Mai Thị Phiên (sinh năm 1958, tổ dân phố Tân Thắng, phường Hải Ninh) cho biết, từ khi rừng ngập mặn chết, sinh kế của người dân bị ảnh hưởng rõ rệt.
“Trước đây tàu thuyền còn neo đậu được, dưới tán rừng có nhiều tôm cá, cua. Nay gần như không còn gì, người dân mất nguồn thu nhập. Đặc biệt, không còn rừng chắn sóng, mỗi khi triều cường hay biển động chúng tôi lo đê bị xói lở, nước biển xâm thực vào ruộng đồng, nhà cửa”, bà Phiên bày tỏ.
Không chỉ mất sinh kế, người dân còn luôn sống trong tâm trạng bất an mỗi khi mùa mưa bão đến. Khi tấm lá chắn tự nhiên không còn, nguy cơ sóng lớn và triều cường tác động trực tiếp vào tuyến đê biển ngày càng hiện hữu.
Trao đổi với PV, ông Trần Văn Thông, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Hà Tĩnh thông tin, sau khi nhận được thông tin về thực trạng rừng phòng hộ ven biển tại phường Hải Ninh chết hàng loạt, ngày 25/3/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức làm việc, kiểm tra thực địa để làm rõ nguyên nhân.
Kết quả kiểm tra xác định, trong 3 loài cây: Mắm biển, bần chua và trang, chỉ có loài mắm biển (có tên khoa học: Avicennia Marina (Forssk) Vierh) - được trồng vào năm 1994 thuộc dự án Oxfam (năm 1994) - bị chết. Tổng diện tích bị ảnh hưởng khoảng 5 ha, trong đó 3 ha chết hoàn toàn (nằm trên các lạch nước); 2 ha có dấu hiệu suy yếu, bị vàng lá, héo rủ, khô dần từ ngọn. Khu vực này thuộc lô 1, khoảnh 4, tiểu khu 349A, quy hoạch rừng phòng hộ, do Ủy ban nhân dân Phường Hải Ninh quản lý.
Cần nhà khoa học vào cuộc xác định nguyên nhân
Để xác định nguyên nhân dẫn đến rừng phòng hộ chết khô, Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi đã lấy mẫu kiểm tra các dấu hiệu sâu, bệnh hại; Trung tâm quan trắc Tài nguyên và Môi trường tiến hành lấy mẫu nước để xác định các chỉ số môi trường nước.
Kết quả quan trắc môi trường nước theo Báo cáo kết quả thử nghiệm chất lượng nước thải số: 13/2026/QTMT/TKT, 14/2026/QTMT/TKT, 15/2026/QTMT/TKT của Trung tâm Quan trắc Tài nguyên và Môi trường khẳng định: Môi trường nước khu vực có nhiều cây mắm bị chết có pH từ 7,1-7,2; nhiệt độ từ 28,6-29,90C; độ muối từ 26,2-28,2 phần nghìn; độ dẫn điện EC 43.850-48.100 µs/cm.
nằm trong phạm vi phân loại chất lượng nước tốt. Đối chiếu với điều kiện gây trồng cây mắm biển (theo Quyết định số 5365/QĐBNN-TCLN ngày 23/12/2016 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đánh giá các điều kiện về đất đai, khí hậu, độ mặn cơ bản đảm bảo để mắm biển sinh trưởng, phát triển (điều kiện gây trồng thích hợp cho cây mắm biển là: Nhiệt độ trung bình hàng năm từ 22-26,50C và độ mặn thích hợp từ 20-35 phần nghìn).
Đối với sinh vật hại, quan sát bằng trực quan không phát hiện các loài sinh vật gây hại như: Giáp xác, sâu đục thân, hà bám vào thân cây… (không phát hiện tổn thương cây do lỗ đục, trên lá cây sống không có sâu hại; chặt ngang thân cây (lá đã héo, cành phía trên bị khô, thân 2 chính còn tươi) phần gỗ sáng, không thấy màu sắc khác lạ); khu vực xung quanh không có nguồn thải lớn gây ô nhiễm môi trường nước.
“Bước đầu có thể nhận định nguyên nhân cây mắm biển bị chết không phải do các đối tượng sinh vật gây hại và ô nhiễm môi trường nước”, ông Nguyễn Tiến Hùng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thông tin.
Tuy nhiên, để xác định cụ thể hơn nguyên nhân, sớm có biện pháp xử lý dứt điểm diện tích cây mắm biển chết, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND phường Hải Ninh liên hệ, mời các nhà khoa học, chuyên gia nghiên cứu về rừng ngập mặn tiến hành khảo sát, kiểm tra, đánh giá chi tiết.
Trước mắt, phường cần phối hợp Hạt Kiểm lâm, các cơ quan chức năng trên địa bàn bố trí lực lượng thực hiện công tác quản lý, bảo vệ hiện trường, giữ nguyên hiện trạng vùng rừng ngập mặn bị chết. Đồng thời tiếp tục nắm bắt diễn biến tình trạng mắm biển bị chết, báo cáo cơ quan chuyên môn kịp thời.
Đồng thời, cần rà soát, tập hợp toàn bộ hồ sơ, tài liệu trước đây lên quan đến diện tích rừng trồng ngập mặn bị chết nêu trên; lập biên bản xác minh hiện trường kèm theo hình ảnh những diện tích rừng bị chết để làm cơ sở đề xuất thanh lý rừng theo quy định trong thời gian tới.
