Từ những ao tôm canh tác kém hiệu quả, mô hình nuôi cá song đang mở thêm hướng chuyển đổi sản xuất, góp phần nâng cao hiệu quả nuôi trồng thủy sản ở Quảng Ninh.
Từng được xem là đối tượng nuôi chủ yếu ở lồng bè trên biển, cá song nay đang được đưa vào nuôi trong ao tại xã Hải Hòa (Quảng Ninh). Mô hình do Trung tâm Khuyến nông và Quản lý bảo vệ phát triển rừng tỉnh Quảng Ninh triển khai bước đầu cho thấy khả năng thích nghi tốt, mở ra hướng chuyển đổi đối với những diện tích ao nuôi tôm kém hiệu quả.
Gia đình anh Phạm Ngọc Chiến là một trong những hộ tiên phong tham gia mô hình. Trên diện tích ao khoảng 5.000 m², gia đình thả nuôi 5.000 con cá song với mật độ 1 con/m². Khi thả giống, cá có trọng lượng trung bình khoảng 28 g/con.
Sau hơn 2 tháng nuôi, kết quả theo dõi cho thấy đàn cá phát triển tốt, sức khỏe ổn định. Đây là vụ nuôi đầu tiên nên mọi quy trình kỹ thuật đều được người dân thực hiện chặt chẽ dưới sự hướng dẫn của cán bộ khuyến nông.
Anh Chiến cho biết, mặc dù mới triển khai nhưng kết quả bước đầu khá khả quan. Cá thích nghi tốt với điều kiện ao nuôi, tốc độ tăng trưởng đạt yêu cầu, tỷ lệ sống ổn định. Trong thời gian tới, người nuôi mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành của ngành khuyến nông, đồng thời có thêm nhiều mô hình, đối tượng nuôi mới để đa dạng hóa sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế trên cùng diện tích mặt nước.
Theo tính toán, thời gian nuôi cá song trong ao khoảng 2 năm. Khi thu hoạch, mỗi con có thể đạt trọng lượng từ 3,5 - 4 kg. Với quy mô 5.000 con, nếu đạt bình quân khoảng 3 kg/con, sản lượng có thể đạt khoảng 15 tấn cá thương phẩm.
Theo ông Bùi Hữu Sơn, cán bộ Trung tâm Khuyến nông và Quản lý bảo vệ phát triển rừng tỉnh Quảng Ninh, việc xây dựng mô hình xuất phát từ thực tế nhiều vùng nuôi tôm trên địa bàn tỉnh đang chịu áp lực lớn về môi trường sau nhiều năm khai thác với mật độ cao. Điều này khiến hiệu quả nuôi tôm tại một số khu vực giảm sút, nguy cơ phát sinh dịch bệnh tăng lên.
"Mục tiêu của mô hình không chỉ là tạo thêm đối tượng nuôi có giá trị kinh tế mà còn góp phần chuyển đổi sản xuất trên những diện tích nuôi tôm hiệu quả thấp. Sau một thời gian luân canh, môi trường ao nuôi có điều kiện phục hồi, giảm áp lực dịch bệnh trước khi người dân quay trở lại nuôi tôm nếu có nhu cầu", ông Sơn cho biết.
Năm 2026, Trung tâm triển khai mô hình với quy mô 1 ha, mật độ thả 1 con/m². Người dân tham gia được hỗ trợ một phần kinh phí mua giống, thức ăn và được hướng dẫn toàn bộ quy trình kỹ thuật từ khâu cải tạo ao, lựa chọn con giống, vận chuyển, thả nuôi đến chăm sóc, quản lý môi trường và phòng, chống dịch bệnh.
Theo đánh giá của cán bộ kỹ thuật, việc tuân thủ nghiêm quy trình nuôi là yếu tố quyết định thành công của mô hình. Cá song là đối tượng có giá trị kinh tế cao nhưng cũng đòi hỏi quản lý tốt chất lượng nước, nguồn thức ăn và mật độ nuôi. Vì vậy, công tác theo dõi, hướng dẫn kỹ thuật được thực hiện thường xuyên nhằm giúp người dân xử lý kịp thời những phát sinh trong quá trình sản xuất.
Bên cạnh hiệu quả kinh tế, việc tận dụng các ao nuôi tôm bỏ không hoặc hoạt động kém hiệu quả còn góp phần khai thác hiệu quả hạ tầng nuôi trồng thủy sản hiện có, giảm tình trạng lãng phí đất và mặt nước. Đây cũng là hướng đi phù hợp trong bối cảnh ngành thủy sản đang khuyến khích đa dạng hóa đối tượng nuôi, thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm rủi ro do dịch bệnh.
Sau thành công với cá song, Trung tâm Khuyến nông và Quản lý bảo vệ phát triển rừng tỉnh Quảng Ninh đang tiếp tục nghiên cứu, thử nghiệm thêm nhiều đối tượng nuôi mới trên các vùng ao nuôi tôm kém hiệu quả. Trước đó, đơn vị đã triển khai mô hình nuôi cá nâu và dự kiến trong thời gian tới sẽ xây dựng mô hình nuôi cá chim.
Việc từng bước đa dạng hóa đối tượng nuôi được kỳ vọng sẽ giúp người dân có thêm lựa chọn sản xuất phù hợp với điều kiện thực tế của từng vùng nuôi, giảm phụ thuộc vào một đối tượng duy nhất, góp phần thúc đẩy phát triển nuôi trồng thủy sản theo hướng bền vững, nâng cao giá trị kinh tế cho người dân ven biển Quảng Ninh.
